İspanyol ortak mı arıyorsunuz?
Bu bölümde kambiyo kontrolü ve yabancı yatırımlarla ilgili İspanya mevzuatının önemli özellikleri anlatılmaktadır. Bu alanlar tamamen liberalleşmiş olmakla beraber, uyulması gereken bazı raporlama zorunlulukları vardır.
Genel kural olarak, yabancı yatırımların ancak yatırım tamamlandıktan sonra bildirilmesi gerekir. Kambiyo kontrolleri ve sermaye hareketleri tamamen serbest bırakılmıştır ve bütün alanlarda hareket özgürlüğü vardır.
Yabancı Yatırım Mevzuatı
664/1999 nolu Kraliyet Kararı ile neredeyse bu tür tüm işlemlerde (aşağıda belirtilen kayıtlar ve istisnalarla beraber) devlet denetimi kaldırıldığı için “önceden doğrulama şartı” kalmamış ve İspanya yerel yasası Avrupa Birliği Anlaşması’nın 56. ve takip eden Maddelerinde yer alan sermaye hareketi özgürlüğü kurallarına uyarlanmıştır.
Geçerli kuralların en önemli özellikler şunlardır:
• Genel kural olarak yabancı yatırımlar ancak yatırım yapıldıktan sonra bildirilir. Bunun tek istisnası: (i) Vergi cennetinden yapılan ve genel olarak önceden bildirilmesi gereken yatırımlar, ve (ii) doğrudan milli güvenlik ile ilgili faaliyetlere yapılan yabancı yatırımlarla, Avrupa Birliği üyesi olmayan Devletler tarafından diplomatik görevler için yapılan ve İspanya Bakanlar Kurulunun “önceden doğrulamasını” gerektiren emlak yatırımlarıdır.
• Yabancı yatırımların İspanya noterleri huzurunda onaylanması zorunluluğu yoktur (mevzuat aksini gerektirmiyorsa).
• Hava ulaşımı ve telsiz endüstrilerine, stratejik kazancı ve madencilik hakları olan madenler ve ham maden materyalleri ile ilgili endüstrilere, televizyon, kumar, telekomünikasyon ve özel güvenlik endüstrilerine, sivil kullanım için silah ve patlayıcı madde imalatı, pazarlanması veya dağıtılması ile ilgili endüstrilere ve ulusal güvenlikle ilgili faaliyetlere (bu son anılan faaliyetler Kraliyet Kararında yer alan geçiş izni kurallarına tabidir) yapılan yatırımlar o endüstriyle ilgili mevzuat tarafından ilgili kişilere uygulanan şartlara tabi olacaktır.
Yatırımcılar
Yatırımcılar şunlar olabilir:
• Yerleşik olmayan bireyler (başka bir deyişle, yurtdışında yerleşik olan veya ana ikamet yerleri orada bulunan İspanya vatandaşları ya da yabancılar);
• Kayıtlı merkezleri yurtdışında bulunan yasal kuruluşlar; ve
• Yabancı Devletlerin kamu idareleri.
Yabancı hissedarların çoğunluk hissesine sahip olduğu İspanya firmaları yatırımcı olarak kabul edilmez. Yasal kuruluşların kayıtlı merkezlerinin değişmesi ya da bireylerin ikamet yerlerinin değişmesi bir yatırımın yurtdışında yapılmış İspanyol yatırımı ya da İspanya’da yapılmış yabancı yatırım olarak sınıfının değişmesi için yeterlidir.
Düzenlemeye Tabi Yatırımlar
Aşağıdaki yatırım türleri bildirme ya da önceden onaylanma şartlarına tabidir:
• İspanyol firmalarına katılım, bunların kurulması ve şirketlerin hisselerinin satın alınması ya da sınırlı sorumlu firmalardan hisse alınması ve oylama ya da finansal olmayan hakları gerektiren her tür yasal işlem dahil.
• Şubelere sermaye tahsis edilmesi veya mevcut sermayenin arttırılması.
• Yerleşik kişilerin çıkardığı borç senetlerinin satın alınması (tahvil, bono, borç senedi).
• İspanya Ulusal Menkul Kıymetler Piyasası Komisyonu[1] Kayıtlarında bulunan yatırım fonlarına katılma.
• Yerleşik olmayanların İspanya’dan 3.005.060 Avro’dan yüksek bedelli emlak satın alması veya vergi cennetinden gelen yatırımcıların herhangi bir bedelde emlak satın alması.
• Yatırımın değeri bakımından önceki paragrafta anlatılan özelliklerin aynısına sahip ortak girişim, vakıf, ekonomik menfaat grupları, kooperatif ve ortak mülkiyet kurumları kurma, resmileştirme veya bunlara katılma.
Yukarıdaki listeye dahil olmayan yabancı yatırımlar (örneğin sendikasyon kredisi) devlet kontrolünden tamamen çıkarılmıştır ve bildirmek gerekmez. Yukarıdakilerden bağımsız olarak, anılan yatırımlar o endüstriye özgü yönetmeliklere tabi olabilir ve kambiyo kontrolü kuralları ile başka ülkelere ya da başka ülkelerden para akışının bildirilmesi ile ilgili kurallar da yürürlüktedir.
Yabancı Yatırımları Bildirmesi Gereken Taraf
Genel kural olarak, yatırımın sahibi ve ayrıca işlemde yer alan İspanya noteri bu yatırımı yetkililere bildirmekle yükümlüdür. Ancak, bazı varlıklara yapılan yatırımlar (yatırım fonları, menkul kıymetler, kayıtlı hisseler) için başkalarının yatırımı bildirmesi gerekebilir (kredi, finansal, mevduat alan kurumlar veya yönetim kurumları, yatırımı alan İspanyol firması).
Bildirme Kuralları
(i) Genel kural
Genel kural olarak, yukarıdaki 8.1.2 bölümünde belirtilen yabancı yatırımlar ve bununla ilgili tasfiyeler olaydan sonra Sanayi, Turizm ve Ticaret Bakanlığının Yatırımlar Siciline bildirilmelidir[2].
(ii) İstisnalar
Vergi cennetlerinden yapılan yatırımlar, aşağıdaki durumlar dışında, olaydan önce ve sonra bildirilmelidir:
• Resmi bir ikincil piyasada takas edilsin ya da edilmesin, halka sunulan pazarlanabilen borç senetlerine yapılan yatırımlar ve İspanya Ulusal Menkul Kıymetler Piyasası Komisyonu’nda kayıtlı bulunan yatırım fonlarındaki birimler.
• Dış faiz yatırımın yapıldığı İspanyol firmanın sermayesinin %50’sini geçmiyorsa.
Bu ön bildirme yükümlülüğünün bir doğrulama ya da onaylama şartı ile aynı şey olmadığını ve yatırım bildirildikten sonra yatırımcının yetkililerden cevap beklemek zorunda olmadan yatırımını yapabileceğini vurgulamakta fayda var.
Yabancı Yatırımların İzlenmesi
Sanayi, Turizm ve Ticaret Bakanlığına bağlı Ticaret ve Yatırımları Genel Müdürlüğü[3] (“DGCI”) yabancı hissedarları olan veya yerleşik olmayan kişilerin İspanya’da açtığı şubeleri bulunan İspanyol firmalardan özel olarak ya da genel olarak yabancı yatırımlarının durum ile ilgili yıllık rapor sunmalarını isteyebilir. Genel Müdürlük ayrıca yabancı yatırımları bildirmesi gereken taraflardan her bir vaka için gerekli bilgileri temin etmesini de isteyebilir.
Genel Müdürlük yatırımların sahiplerinden, yerleşik olmayan hissedarlara ait İspanyol firmalardan, doğrulama makamlarından, hizmet veren firmalardan veya yatırım şirketleri ve kredi kuruluşları ile yatırım işlemlerinde görev alan diğer finans kurumlarından da her bir vaka için gerekli bilgileri temin etmelerini isteyebilir.
Devlet Kontrolünü Kaldırma Kurallarının Askıya Alınması
İspanya Bakanlar Kurulu söz konusu yatırımların Bakanlar Kurulundan idari izin alabilmek için bir prosedürden geçmesinin gerektiği bazı durumlarda devlet kontrolünü kaldırma kurallarının uygulanmasını askıya alabilir.
Bugüne kadar Bakanlar Kurulu yukarıda anlatılan askıya alma yetkisini sadece İspanya’da silah, cephane, patlayıcı madde ve diğer teçhizatın üretimi ve pazarlanması gibi milli güvenlikle doğrudan ilgili faaliyetlerde yapılan yabancı yatırımlarda kullandı (belirtilen firmalar için ise, sadece yerleşik olmayan kişilerin sermayesinin %5’inden fazlasına sahip olduğu firmalar veya %5’ten az oranda olup yatırımcının yönetim kuruluna organlarının bazılarına doğrudan ya da dolaylı olarak katılmasını sağlayan hissedarlıklar için izin gerekir).
Kambiyo Kontrol Yönetmeliği
Kambiyo kontrolleri ve sermaye hareketleri devlet kontrolünden tamamen çıkarılmıştır ve tüm alanlarda hareket özgürlüğü vardır.
Bu anlamda, Sermaye Hareketi ve Dış İşlemler ile Kara Para Aklamanın Önlenmesi hakkındaki 19/2003 nolu Yasa, Kambiyo Kontrolü Yasal Sistemi hakkındaki 40/1979 nolu Yasayı (II. Bölüm hariç) yerine yürürlüğe girmiştir ve Kara Para Aklamanın Önlenmesi için Bazı Tedbirler hakkındaki 19/1993 nolu Yasayı değiştirmiş fakat sermaye hareketlerinin serbestleştirilmesi ilkesi devam etmektedir.
19/2003 nolu Yasanın 8 Ocak 2004 tarihinden önce yönetmeliklerle uygulanması gerekiyordu ama bu sadece kısmen yapıldı. Bu bakımdan, 54/2005 nolu Kraliyet Kararı ile 925/1995 nolu Kraliyet Kararının onayladığı 19/1993 nolu Yasaya ait yönetmelik değiştirildi. Ancak, başka bir yönetmelik uygulanmamaktadır ve 19/2003 nolu Yasanın İlk Geçici Hükmü uyarınca, bu yönetmelikler uygulanana kadar 40/1979 nolu Yasanın uygulanması için onaylanan tüm yönetmelikler 19/2003 nolu Yasaya aykırı olmayan her şeyde yürürlükte olacaktır.
Ayrıca, vergi sahtekarlığının önlenmesine ait tedbirler hakkındaki 36/2006 nolu Yasa ile 19/1993 nolu Yasadaki kara para aklamanın önlenmesi ile ilgili bazı özellikler değiştirilmiştir.
Şu an yürürlükte olan İspanya kambiyo kontrol senaryosunun önemli özellikleri aşağıda özetlenmektedir:
Hareket Serbestliği
Genel kural olarak, yerleşik olanlarla olmayanlar arasında yapılan ve yurtdışına ödeme yapılmasını ya da yurtdışından ödeme tahsil edilmesini içeren ya da içerebilecek tüm eylemler, işler, işlemler ve operasyonlar devlet kontrolünden tamamen çıkarılmıştır. Bunun kapsamına doğrudan ya da belli başlı işlemlerin dengelenmesi yoluyla yapılan ödemeler veya tahsilatlar, yurtdışına yapılan ya da yurtdışından gelen havaleler ve yurtdışındaki hesaplarda ya da finansal borçlu veya alacaklı konumlarında meydana gelen değişiklikler girer. Ödeme aracının ithalatı veya ihracatı da bu kapsamdadır.
Korunma Maddeleri ve İstisnai Tedbirler
Bazı işlemlerin yapılması ve bunlara ait tahsilatlar, ödemeler, banka havaleleri veya üçüncü ülkelerdeki hesaplarda ya da finansal borçlu veya alacaklı konumlarında meydana gelen değişiklikler AB hükümleri ile yasaklanabilir veya kısıtlanabilir.
İspanya Hükümeti bir ya da birkaç Devlete, belli bir bölgeye veya bölge dışındaki bir merkeze de yasaklama veya kısıtlama getirebilir veya serbestleştirme sistemini bazı eylemler, işler, işlemler ya da operasyonlar için askıya alabilir.
İstatistiksel Bilgiler
İspanya ödemeler dengesini hesaplamak ve para akışlarını istatistiksel olarak kontrol edebilmek amacıyla, yurtdışına yapılan ödemeler ve yurtdışından tahsilatlara ait bazı mekanizmalar vardır.
Bu mekanizmalar aşağıdaki gibidir:
• Genel kural olarak, yerleşik olan ve olmayan kişiler arasında Avro cinsinden veya başka para birimleri ile yapılan ödemeler, tahsilâtlar ve banka havaleleri İspanya Merkez Bankasının Resmi Kayıtlarında[4] yer alan mevduat alan kurumlar (normalde bankalar) aracılığıyla yapılmalı ve yerleşik taraf bu bankalara bazı veriler (ör: her iki tarafın adları ve adresleri) temin etmeli ve özellikle de ödeme, tahsilât veya havaleye konu olan işlemin bir açıklamasını yapmalıdır.
Yerleşik olmayan kişilerin İspanya’da sahip olduğu banka hesaplarıyla ilişkili borçlar ve alacaklar da bu rejime tabidir.
• Yerleşik kişilerin yurt dışında sahip olduğu banka hesaplarıyla ilişkili borçlar ve alacaklar belli bir eşiği geçmeleri veya İspanya Merkez Bankası tarafından açıkça talep edilmesi halinde özel formlar kullanılarak bu Bankaya bildirilmelidir.
• Yerleşik olan ve olmayan kişiler arasındaki ödeme ve tahsilatlar İspanya’da veya yurtdışında madeni para, banknot ve hamiline çek halinde, Avro ya da başka para birimi cinsinden yapılabilir ve 6.000 Avro’dan fazla olması halinde yerleşik tarafça 30 gün içinde bildirilmelidir.
• Yerleşik olmayan kişiler tarafından İspanya’da bulunan banka hesaplarına banknot ya da hamiline çek kullanılarak Avro ya da yabancı para birimi cinsinden alacak kaydedilecek, ya da yurtdışına bu tür bir ödeme havale edecek yerleşik olmayan kişiler bu paranın kaynağını göstermek zorundadır. Aksi halde, kayıtlı kurumlar bu işlemi yapamaz.
Buna istisna olarak, İspanya Sanayi, Turizm ve Ticaret Bakanlığı ilgili yönetmelikleri hazırlayarak ileride tanımlanacak bazı işlemlere bağlı olarak yurtdışına ya da yurtdışından yapılacak ödemeler, tahsilatlar veya havaleler için önceden izin ya da beyan isteyebilir.
İspanya Merkez Bankasına Bildirilmesi Gereken Özel İşlemler
Sadece istatistiksel ve bilgilendirici amaçlarla, yurtdışında iş ya da işlem yapan yerleşik kişiler aşağıdaki durumlarda bunları beyan etmelidir:
• Ticari işlemler veya hizmet temini nedeniyle yerleşik olan ve olmayan kişiler arasında bir yıldan uzun süreyle yapılan ödeme ve tahsilat finansmanı ve ertelenmesi.
• Ticari işlemler veya hizmet temini nedeniyle yerleşik olan ve olmayan kişiler arasında alacakların ve borçların dengelenmesi.
• Aracı kurumların finans piyasalarındaki aracılıkları nedeniyle alacakların ve borçların dengelenmesi.
• Yerleşik olanların yerleşik olmayanlardan aldığı veya yerleşik olanların yerleşik olmayanlara verdiği finansal krediler. İspanya’da yerleşik kişilerce çıkarılıp yerleşik olmayanlarca satın alınan ve İspanya borsalarında yer almayan bono, borç senedi, vs. gibi menkul kıymetler yerleşik olmayan kişilerden alınmış finansal kredi olarak kabul edilir.
Ayrıca, İspanya makamları ve İspanya Merkez Bankası bu işlemleri istatistiksel amaçlarla ve vergilendirme amacıyla takip edebilmek için herhangi bir veri talep edebilir.
Bazı Ödeme Araçlarının İthalatı ve İhracatı
Kara para aklamanın önlenmesi amacıyla ödeme araçlarının hareketlerinin beyan edilmesi hakkındaki 13 Şubat 2007 tarihinde yürürlüğe giren EHA/1439/2006 nolu Kararda Avro ya da yabancı para birimi cinsinden yapılan madeni para, banknot ve hamiline çek ihracatının, devlet kontrolünde olmasa bile, her işlemde kişi başına 10.000 Avro’dan fazla ise sadece bilgilendirme amacıyla önceden beyan edilmesi gerekir. Bu beyanat yapılmazsa, İspanya gümrük yetkilileri bu ödeme araçlarına el koyar.
Yukarıda anılan ödeme araçlarının yerleşik olmayan kişilerce ithalatının bazı durumlarda eğer miktar (bir işlemde kişi başına) 10.000 Avro’dan fazla ise İspanya gümrük yetkililerine önceden beyan edilmesi gerekir.
Banka Hesap Türleri
Yerleşik olmayan bireyler ve yasal kuruluşlar, yerleşik bireyler ve yasal kuruluşlarla aynı koşullar altında banka hesabı açtırabilir. Tek şart banka hesabı açılırken hesap sahibinin yerleşik olmayan kişi statüsünü kanıtlayan belgelerin sunulmasıdır. Buna ek olarak, bu statü iki yılda bir yetkili bankaya teyit edilmelidir. Başka küçük formaliteler de uygulanır.
Ayrıca, yerleşik kişiler, bazı beyanat şartlarına tabi olmak üzere, yurtdışında Avro ya da başka para birimi cinsinden banka hesabı açmakta ve kullanmakta (yerleşik kişilerin bu tür banka hesabı açtığı bilgisi İspanya Merkez Bankasına da iletilmelidir) ve İspanya’da da kayıtlı kurumlarda yabancı para birimi cinsinden hesap açmakta (herhangi bir bilgilendirme şartı olmadan) serbesttir.
Kambiyo Kontrolü Amacıyla Yerleşiklik
Kambiyo kontrolü amacıyla, mutat ikamet yeri İspanya’da bulunan bireylerin İspanya’da yerleşik olduğu kabul edilir. Kayıtlı merkezleri İspanya’da bulanan yasal kuruluşlar ve yurtdışında yerleşik olan yasal kuruluşların veya bireylerin İspanya’daki daimi kuruluşları ve şubeleri de kambiyo kontrolü amacıyla İspanya’da yerleşik kabul edilir.
Kambiyo kontrolü amacıyla, yerleşik olmayan kişiler arasında mutat ikamet yeri yurtdışında olan bireyler, kayıtlı merkezleri yurtdışında bulunan yasal kuruluşlar ve İspanya’da yerleşik bireylerin ya da kuruluşların yurtdışındaki daimi kuruluşları ve şubeleri sayılabilir.
Vergilendirme amacıyla İspanya’da yerleşik kişi olarak kabul edilmek için vergi mevzuatında belirtilen şartlara ve yönetmeliklerdeki şartnamelere (şu an bu konuda yönetmelik yoktur) uygun olan bireylerin veya kuruluşların mutat ikamet yerlerinin İspanya’da olduğu kabul edilir.
[1]http://www.cnmv.es/index.htm
[2]http://www.meh.es/
[3]http://www.comercio.mityc.es
[4]http://www.bde.es/
